و باشيد شما سه گروه و سه نوع يعنى روز قيامت ؛ آنگه بيان آن كرد و گفت : [ سوره الواقعة ( 56 ) : آيات 8 تا 14 ] فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ( 8 ) وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ( 9 ) وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ ( 10 ) أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ ( 11 ) فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ ( 12 ) ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ ( 13 ) وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ ( 14 ) يكى ازين سه گروه - أصحاب ميمنه‌اند كسانى كه نامهء أعمال ايشان بدست راست ايشان دهند و از راهى كه بدست راست بود ببهشت روند . ابن عبّاس گفت : آنان باشند كه بر دست راست آدم باشند . حسن و ربيع گفتند : آنان باشند كه خجسته و مبارك باشند بر نفس خود ؛ و عمر خويش در طاعت خداى تعالى مستغرق گردانيده باشند و ايشان تابعان قرن دوّم‌اند از عصر رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آنگه بر سبيل تعجّب گفت : تا رسول را بعجب آورد « 1 » چه خداوندان دست راست‌اند و چگونه كسانىاند ايشان يعنى وصف ايشان به جائى رسيده است كه نمىتوان گفت . دوّم ازين سه گروه - كسانىاند كه نامهء اعمال ايشان بدست چپ ايشان دهند و بدست چپ ايشان را بدوزخ برند . حسن گفت : آنان باشند كه بر خود شوم باشند و عمر ايشان در معصيت گذشته باشد . سيّم از ايشان - سابقان‌اند آنان كه سابق بودند در متابعت انبيا سابق باشند در پيشوائى امّت تا ائمّهء هدى باشند « 2 » و گفتند : سابقان بطاعت سابقان باشند برحمت ،

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « چنان كه گويند : زيد و ما زيد ؛ و رجل و أىّ رجل ؛ مردى و چه مردى ؛ زيد و كدام زيد ؛ يعنى صفت او بحدّى است كه نمىتوان گفتن همچنين مبهم فروميگذارند » . ( 2 ) - عبارت نسخ مشوّش است در غالب نسخ چنين است : « آنان كه در متابعت انبيا سابق باشند و در پيشوائى أمّت با أئمّهء هدى باشند » و عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است : « [ وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ ] در معنى او چند قول گفتند : يكى آنكه آنان كه سابق بودند در متابعت انبيا سابق باشند در پيشوائى أمّت تا أئمّهء هدى باشند . و گفتند : معنى آنست كه سابقان بطاعت سابقان برحمت باشند و اين جمله‌ايست از مبتدا و خبر يعنى سابقان درين خصلت سابقان درين نعمت باشند . و سابق را بر لاحق ( تا آخر عبارت متن ) » .